2026 ਦਾ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੋਬਲ ਫਰਾਂਸ-ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਣੂਆਂ ਦੀ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ

2026 ਦੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਕੇਨਸੋ ਸੋਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਰੀਬ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਕ ਗੁੱਥੀ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।

ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਅਤੇ ਕੇਨਸੋ ਸੋਈ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਿਰਰ ਇਮੇਜ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਣੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਕਾਗਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ-ਮਿਰਰ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ

ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਿਰਰ ਇਮੇਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। 1986 ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕਾਗਨ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਵਾਬ ਲੱਭਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਅਣੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਅਣੂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਘੱਟ ਬਣੇ।

ਸੋਈ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਅਣੂ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਅਣੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਨਸੋ ਸੋਈ ਨੇ ਕਾਗਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 5-ਪਾਇਰੀਮਿਡਿਲ ਐਲਕੈਨੋਲ ਨਾਮਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ 'ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਣੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਅਣੂ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਣੂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹੀ ਅਣੂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਅਣੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡਲ, ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 2026 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਕਰੀਬ 11.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।